บทความงาน CBR

โครงการฟื้นฟูสมรรถภาพคนตาบอดโดยชุมชน Community Based Rehabilitation (CBR)

C – Community                  (ชุมชน)

B – Based                             (ฐาน)

R – Rehabilitation              (การฟื้นฟูสมรรถภาพ)     

การใช้ชุมชนเป็นฐานในการฟื้นฟูสมรรถภาพคนตาบอด

     เมื่อ พ.ศ. 2530 โครงการฟื้นฟูสมรรถภาพคนตาบอดโดยชุมชน ภายใต้การดูแลของมูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นกระบวนการพัฒนารูปแบบหนึ่งซึ่งเป็นการดำเนินงานเชิงรุก แรกเริ่มได้ดำเนินกิจกรรมนำร่องในพื้นที่ 8 อำเภอ ของจังหวัดมหาสารคามเป็นแห่งแรกของประเทศไทย ด้วยการส่งเจ้าหน้าที่สังคมสงเคราะห์ภาคสนามหรือเจ้าหน้าที่ CBR ที่ได้รับการฝึกอบรม เทคนิค วิธีการ จากผู้ที่มีความชำนาญการและเชี่ยวชาญการ ลงไปปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่ชุมชนชนบท ด้วยการเข้าไปสำรวจแบบบ้านต่อบ้าน (House to House)โดยมุ่งเน้นให้คำแนะนำคนตาบอดนอกวัยเรียน วัยทำงานและคนตาบอดสูงวัยที่อาศัยอยู่ในชุมชนชนบท ต่อมาปี พ.ศ. 2533 ได้ขยายพื้นที่การดำเนินงานการฟื้นฟูสมรรถภาพคนตาบอดโดยชุมชนไปยังพื้นที่ 4 อำเภอ ของจังหวัดร้อยเอ็ด  การดำเนินงานโครงการฟื้นฟูสมรรถภาพคนตาบอดโดยชุมชน มุ่งมั่นสู่ความเป็นมาตรฐานและมุ่งเน้นให้คนตาบอดได้รับโอกาสโดยเฉพาะอย่างยิ่งคนตาบอดที่อาศัยอยู่ในชุมชนชนบท ได้เข้าถึงการบริการได้รับการช่วยเหลือในด้านต่างๆ ทั้งด้านสังคม ด้านการศึกษา ด้านอาชีพฯลฯ ผู้บริหารมูลนิธิฯจึงได้มีแนวคิดที่จะขยายบริการไปยังพื้นที่ต่าง  เช่น จังหวัดร้อยเอ็ด จังหวัดมหาสารคาม จังหวัดกาฬสินธุ์ จังหวัดนครราชสีมา จังหวัดขอนแก่น จังหวัดนครนายก จังหวัดสงขลา จังหวัดลพบุรี จังหวัดเพชรบุรี จังหวัดเชียงราย

     “การฟื้นฟูสมรรถภาพคนตาบอดโดยชุมชน” โดยใช้ชุมชนเป็นฐานในการบริการเพื่อคนตาบอดในชุมชน โดยคนตาบอด,ครอบครัว,สมาชิกของชุมชนมีส่วนร่วม ส่งเสริมความเท่าเทียมกันทางโอกาสทางสังคมของคนตาบอด การฟื้นฟูสมรรถภาพคนตาบอดให้ได้โอกาสที่เท่าเทียมกันและการทำให้คนตาบอดทุกคนสามารถอยู่ในชุมชนได้อกย่างปกติสุข สามารถดำเนินการได้โดยความพยายามร่วมกันของคนตาบอดครอบครัวและชุมชน ร่วมกับบริการสาธารณสุข การศึกษา อาชีพและสังคมที่เหมาะสมและพัฒนาการจะยั่งยืนถาวรได้โดยปัจจัย 3 อย่างร่วมกัน คือ การเชื่อมโยงความต้องการของคนตาบอด ครอบครัว ชุมชนและการตอบสนองภายในชุมชนและสนับสนุนจากภายนอกชุมชน จึงถือได้ว่าเป็นกลวิธีที่เหมาะสมที่ช่วยในการแก้ไขปัญหาให้คนตาบอดได้รับการฟื้นฟูสมรรถภาพให้มีการพัฒนาศักยภาพและคุณภาพชีวิตในแต่ละพื้นที่ได้อย่างทั่วถึงภาพชีวิต

     คนตาบอดในชนบท สำหรับคนตาบอดก่อนวัยเรียน (แรกเกิด – 4 ปี) จะส่งเสริมด้วยโปรแกรมการกระตุ้นพัฒนาการตามวัยและสอนทักษะที่จำเป็นในการดำรงชีวิต (5ปี ขึ้นไป) ดำเนินการส่งต่อเพื่อเข้าไปรับการเตรียมความพร้อมด้านการอ่าน เขียน อักษรเบรลล์ เพื่อเข้ารับการศึกษา สำหรับคนตาบอดอายุเกินวัยเรียน โครงการฟื้นฟูสมรรถภาพคนตาบอดโดยชุมชนCBRส่งเสริมศักยภาพด้วยการจัดอบรมฝึกทักษะการทำความคุ้นเคยกับสภาพแวดล้อมและการเคลื่อนไหว (Orientation and Mobility (O&M)) ซึ่งเป็นทักษะที่ช่วยให้คนตาบอดสามารถเดินทางได้โดยอิสระและปลอดภัยในการดำเนินชีวิตสำหรับคนตาบอดวัยผู้ใหญ่ที่ไม่สามารถเรียนหนังสือได้ โครงการฟื้นฟูสมรรถภาพคนตาบอดโดยชุมชน CBR ได้จัดอบรมและส่งเสริมอาชีพให้กับคนตาบอดทั้งในรูปแบบรายกลุ่มและรายบุคคล โดยเน้นตรงตามความต้องการ ความสามารถและใกล้เคียงกับสภาพความเป็นอยู่ของชุมชนคนตาบอด เกิดอาชีพที่หลากหลายตามสภาพพื้นที่ ตามสภาพแวดล้อมและข้อจำกัดของแต่ละบุคคล

     งานด้านการพัฒนาองค์ความรู้และการพัฒนาบุคลากร ด้วยประสบการณ์งานด้าน CBR ตั้งแต่ปี 2530 เป็นต้นมา ทำให้มูลนิธิฯได้รับการยอมรับจากหน่วยงานทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรระหว่างประเทศ  เข้ามารับการอบรม ศึกษาดูงานและฝึกประสบการณ์งาน CBR มาโดยตลอด และทางมูลนิธิฯได้จัดทำหลักสูตรทั้งระยะสั้นและระยะยาวเปิดอบรมให้แก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือบุคลากรที่สนใจในงาน CBR เข้ารับการอบรมที่หลากหลายทั้งภาครัฐและภาคเอกชน การดำเนินงานด้านการฟื้นฟูสมรรถภาพคนตาบอดโดยชุมชนได้ดำเนินการมาครบรอบปีที่ 30 ในปีนี้ ประสบการณ์และบทเรียนมากมายจากการลงพื้นที่ชุมชนชนบททำให้มูลนิธิฯได้รับการยอมรับในความเชี่ยวชาญอย่างกว้างขวาง